İşletim Sistemleri Soru ve Cevaplar

İşletim sisteminin sağladığı yararlar nelerdir?
Güncel genel kullanım için tasarlanmış olan bir bilgisayar sisteminin organizasyonu

Güncel yaklaşımda bilgisayar sistemi bir veya daha çok mikroişlemci ile aygıt kontrolörlerinin, veri yolları ile donanım, bellek ve çevre birimleri iletişim kurabilmelerini sağlayan bir yapı içinde organize edilmiştir. Her aygıt ve çevre birimi ilgili aygıt kontrolörü tarafından denetlenir. Kontrolörler tek bir aygıtı denetledikleri gibi bir grup aygıtı da zamanlı denetleyebilir. Örneğin bir depolama aygıtı kontrolöründe birden çok sayıda depolama aygıtı takılabilirken farklı kontrolörlere ise tek bir aygıt takılabilir.

Bilgisayar sisteminin mimarisi
Süreç (Process) nedir?

Süreç, bilgisayarda işlenmekte olan programdır.

Süreç bellekte hangi bölümlere ayrılır?
Süreç durumları
İş parçacığı (Thread) nedir?

Bir süreç işlenirken teknik olarak tek bir iş parçacığı olarak çalışır. Bu da iş parçacığının sadece tek bir işlevi yerine getirmesi anlamına gelir. Örneğin bir kelime işlemci tek iş parçacığı olarak işlenirse sadece yazı kaydedilir, yazım denetimi yapılamaz. Çoklu iş parçacığı ile aynı anda hem yazı kaydedilir hem de yazım denetimi yapılabilir.

Klasik süreç ile modern süreç farkları
İşletim sisteminin süreç yönetimi görevleri
Süreçler arası iletişim (Interprocess Communication)

Farklı süreçlerin birbirleriyle veri alışverişi yapabilmesini sağlar. Yaygın yöntemler: mesaj geçişi, paylaşımlı bellek. Uygulama örnekleri: istemci-sunucu sistemleri, çoklu kullanıcı sohbet uygulamaları.

Sistem çağrısı nedir?

Sistem çağrısı, kullanıcı alanındaki uygulamaların işletim sistemi çekirdeğinden hizmet talep ettiği programlama arayüzüdür. Örneğin dosya açma, okuma, yazma gibi işlemler sistem çağrıları ile gerçekleştirilir.

NUMA nedir?

NUMA (Non-Uniform Memory Access), çok işlemcili sistemlerde her işlemcinin kendi yerel belleğine daha hızlı eriştiği mimaridir. İşletim sistemi süreçleri uygun işlemci ve bellek üzerinde çalıştırarak performansı artırır.

Kernel kip ve kullanıcı kip farkı

Kernel kip donanım erişim yetkisine sahiptir, kullanıcı kip ise sınırlıdır. Bu ayrım sistemin güvenliğini ve kararlılığını sağlar.

Mantıksal ve fiziksel bellek adresi farkı

Mantıksal adres program tarafından görülen adres, fiziksel adres ise RAM üzerindeki gerçek konumdur. İşletim sistemi bu adres dönüşümünü sağlar.

Deadlock örneği: Yemek yiyen filozoflar

Her filozof aynı anda sol ve sağ çatalı almak isterse, kaynaklar kilitlenir ve hiç kimse yemek yiyemez. Bu durum deadlock (kilitlenme) örneğidir.